انواع برنج ایرانی
برنج طارم هاشمی مازندران؛ اکولوژی فریدونکنار، غنای خاک تالابی، عطر و اصول پخت کته و چلو
بررسی همهجانبه پرطرفدارترین برنج شمال ایران؛ پیوند عطر سرمستکننده طارم محلی با نشاسته پرمحصول هاشمی، تغذیه بیولوژیک خاک توسط پرندگان مهاجر تالاب فریدونکنار، و دستورالعمل پخت کته دان و چلو مجلسی.

پیدایش رقم پیوندی طارم هاشمی؛ پیوند دو اسطوره شالیزار
در دهههای پیشین، کشاورزان مازندران همواره با یک دوراهی مواجه بودند: طارم محلی بومی عطر و طعمی غیرقابل رقابت داشت، اما به دلیل باریکی ساقه و مقاومت کمتر در برابر بیماری بلاست، محصول کمتری به بار میآورد.
در مقابل، رقم هاشمی که توسط میرعلی هاشمی در گیلان کشف شده بود، خوشههای پربارتر، دانههای توپر و مقاومت مکانیکی بالاتری داشت.
کشاورزان پیشرو منطقه فریدونکنار با کشت مجاور و تلفیق طبیعی این دو رقم در طی سالها انتخاب بذر، واریتهای را به تثبیت رساندند که با نام «طارم هاشمی» شهرت یافت. امروزه این رقم بیش از ۶۰ درصد اراضی شالیزاری مازندران را در بر گرفته است.
- تلفیق عطر سرمستکننده طارم سنتی با توپر بودن و بازدهی مناسب هاشمی.
- مقاومت بوته در برابر آفات و راندمان اقتصادی مطلوب برای کشاورز شمال.
- تبدیل شدن به استاندارد طلایی و پرفروشترین برنج در بازارهای مصرف سراسر کشور.
بومسازگان شالیزاری فریدونکنار و دابودشت؛ هدیه پرندگان مهاجر به خاک
حضور سالانه میلیونها پرنده مهاجر سیبری: در فصل پاییز و زمستان، شالیزارهای فریدونکنار به تالابهای طبیعی (دامگاه) تبدیل میشوند. فضولات غنی این پرندگان خاک را از مواد آلی، نیتروژن زیستی و فسفر طبیعی لبریز کرده و نیاز به مصرف کودهای شیمیایی را به حداقل میرساند.
آب معدنی سرچشمهگرفته از قله دماوند: رودخانههای خروشان هراز و بابلرود آب سرد و سرشار از املاح آبرفتی را مستقیماً به کانالهای شالیزاری هدایت میکنند.
ساعات آفتابی و نسیم دریای خزر: ترکیب رطوبت ملایم و روزهای آفتابی در دوره گلدهی خوشه (تیر و مرداد)، سنتز حداکثری ترکیب معطر ۲-استیل-۱-پیرولین را در بافت گیاه به همراه دارد.
ویژگیهای دانهسنجی؛ عطر، رنگ و قدکشیدگی
طول دانه خام: دانه خام طارم هاشمی بین ۷.۳ تا ۷.۶ میلیمتر طول دارد و عرض آن حدود ۱.۸ میلیمتر است.
طول پس از طبخ (ری کردن): در پخت اصولی، طول دانه به ۱۳ تا ۱۴.۵ میلیمتر میرسد (نسبت طویل شدن حدود ۱.۹ برابر).
رنگ دانه: رنگ دانه خام سفید متمایل به کرم نباتی (عاجی مات) با تهرنگ چربی طبیعی است. اگر دانهای شیشهای و بیرنگ باشد، قطعاً طارم هاشمی خالص نیست.
میزان آمیلوز: آمیلوز این رقم بین ۲۱ تا ۲۲.۵ درصد و غلظت ژل آن متوسط به نرم است؛ این ویژگی پختی ملایم، نرم و بدون چسبندگی را تضمین میکند.
- افزایش طول تا دو برابر در حین پخت اصولی مجلسی.
- عطر گرم و پایدار ناشی از غلظت بالای ترکیب ۲-استیل-۱-پیرولین.
- رنگ مات عاجی و تهمایه روغنی زیر سرانگشتان خریدار.
دستورالعمل استاندارد پخت چلویی مجلسی
شستوشو و خیساندن: برنج را دو بار بدون فشردن بشویید تا آب روی آن شفاف شود. سپس با آب ولرم و به ازای هر کیلوگرم برنج، ۲ قاشق غذاخوری نمک سنگ خیس کنید (حداقل ۱.۵ تا ۲ ساعت).
جوشیدن دقیق (۷ تا ۹ دقیقه): آب دیگ باید کاملاً قلقل کند. برنج را افزوده و شعله را بالا نگه دارید. در دقیقه ۷ تا ۸ دانه را تست کنید؛ زمانی که اطراف دانه نرم شده ولی وسط آن هنوز یک نقطه سفید سفت دارد، فوراً برنج را به آبکش منتقل کنید.
دم کشیدن با دمکنی مناسب: برنج را در قابلمه به شکل کوه یا مخروط درآورید، چند سوراخ برای خروج بخار تعبیه کنید و ابتدا ۵ دقیقه شعله را متوسط بگذارید تا بخار برنج بلند شود؛ سپس شعلهپخشکن بگذارید و با حرارت ملایم به مدت ۳۵ تا ۴۰ دقیقه دم کنید. در ۱۰ دقیقه پایانی مقداری روغن داغ یا کره حیوانی اضافه نمایید.
پخت کته اصیل مازندرانی با طارم هاشمی
برنج شستهشده را درون قابلمه بریزید.
آب را به اندازهای اضافه کنید که سطح آب به اندازه یک بند انگشت اشاره بالاتر از سطح برنج قرار گیرد.
نمک و یک قاشق کره یا روغن محلی اضافه کرده و قابلمه را بدون در روی شعله تند بگذارید تا آب کاملاً کشیده شود و روی برنج حفرات ریز نمایان گردد.
در این لحظه برنج را از اطراف جمع کرده و به شکل گنبد درآورید، درپوش دمکنیدار را محکم ببندید و روی کمترین شعله به مدت ۳۵ دقیقه دم بگذارید.
دیدگاهها و پرسشهای همراهان
تجربه، پرسش یا نظر خود را درباره راهنمای «برنج طارم هاشمی مازندران؛ اکولوژی فریدونکنار، غنای خاک تالابی، عطر و اصول پخت کته و چلو» به اشتراک بگذارید.
ثبت نظر یا پرسش جدید
هنوز نظری برای این راهنما ثبت نشده است.
اولین نفری باشید که تجربه یا پرسش خود را درباره این موضوع با دیگران به اشتراک میگذارد.