خرید و سفارش
برنج فجر سوزنی؛ دستاورد اصلاح ژنتیک ایستگاه آمل، اقتصاد خانوار و پخت رستورانی دانه شمشیری
بررسی همهجانبه رقم پرمحصول و استاندارد فجر؛ دستاورد تلاقی طارم و خزر در مؤسسه تحقیقات برنج آمل، دانه شمشیری سوزنی، راز جهش کیفیت پس از خواب ۴ ماهه انبار، و چرایی محبوبیت شدید در رستورانها و سبد اقتصادی خانوار.

تاریخچه بهنژادی رقم فجر در مؤسسه تحقیقات برنج کشور (ایستگاه آمل)
در اواخر دهه ۱۳۶۰ و اوایل دهه ۱۳۷۰ خورشیدی، پژوهشگران مؤسسه تحقیقات برنج کشور در شهرستان آمل با هدف دستیابی به خودکفایی ملی، کاهش مصرف سموم شیمیایی و افزایش عملکرد در واحد سطح، پروژهای جامع را کلید زدند.
رقم طارم محلی با عطر دلپذیر و لطافت بافتی با رقم خزر با عملکرد بالا و مقاومت ژنتیکی به بیماری قارچی بلاست و کرم ساقهخوار تلاقی داده شد.
حاصل تلاقیهای مکرر و انتخابهای متوالی نسلها (Pedigree Selection)، معرفی رقمی نوین با نام «فجر» در سال ۱۳۷۷ بود. عملکرد شالیزار در این رقم به ۶ تا ۷ تن شلتوک در هکتار میرسد که تقریباً دو تا سه برابر ارقام محلی سنتی است.
- تلاقی رقم بومی طارم محلی با واریته مقاوم و پرمحصول خزر.
- دستیابی به عملکرد ۶ تا ۷ تن شلتوک در هر هکتار شالیزار.
- مقاومت ژنتیکی بالا در برابر بیماری قارچی بلاست و آفات ساقه.
مورفولوژی دانه خنجری و سوزنی؛ مشخصات ظاهری
طول دانه خام: دانههای خام فجر طولی در حدود ۷.۸ تا ۸.۲ میلیمتر دارند که از بلندترین دانههای خام در میان برنجهای ایرانی به شمار میروند.
فرم خنجری: یک سر دانه باریکتر و کشیده است و انتهای دیگر آن فرمی نوکتیز و خمیده شبیه به تیغه شمشیر دارد.
رنگ و بافت: رنگ دانه سفید شیشهای با تهمایه روغنی و کدر ملایم است. بر خلاف برنجهای هندی که شفافیتی غیرطبیعی دارند، شیشه دانه فجر طبیعی و خوشرنگ است.
بیوشیمی آمیلوز و معجزه خواب ۴ ماهه در انبار
میزان آمیلوز متوسط رو به بالا (۲۲ تا ۲۴ درصد): آمیلوز بالاتر سبب میشود دانه در برابر حرارت بالا، جوشیدن شدید و بخار طولانیمدت مقاومت مکانیکی فوقالعادهای از خود نشان دهد.
فجر تازه در برابر فجر کهنه: برنج فجر در ۲ ماه ابتدای پس از درو دارای مقداری عطر علفی است و ممکن است در پخت مقداری لعاب سطحی پس دهد. اما پس از گذشت ۴ تا ۶ ماه استراحت در انبار و کاهش طبیعی رطوبت بافتی به زیر ۱۲ درصد، کریستالیزاسیون نشاسته کامل میشود.
فجر کهنه هنگام جوشیدن مقادیر شگفتانگیزی آب جذب میکند و ری آن به قدری افزایش مییابد که طول دانه پخته به بیش از ۱۱ تا ۱۲ میلیمتر میرسد؛ دانهها کاملاً از هم تفکیک شده، استخوانی و مجلسی میمانند.
- آمیلوز ۲۲ تا ۲۴ درصد متضمن استحکام دانهها در حین پخت حجیم.
- تکمیل ساختار کریستالی نشاسته پس از ۴ تا ۶ ماه استراحت در انبار.
- افزایش چشمگیر جذب آب و قدکشیدگی دانه در فجر کهنه جاافتاده.
تحلیل اقتصادی؛ کیفیت برنج شمال با بودجه اقتصادی خانوار
در مقایسه با برنجهای خارجی و وارداتی که در بستهبندیهای صنعتی با استفاده از آفتکشهای شیمیایی مکرر و نگهدارندهها به کشور وارد میشوند، برنج فجر یک محصول ۱۰۰ درصد خالص ایرانی با آب زلال البرز و شالیزارهای مازندران و گلستان است.
قیمت این برنج حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد کمتر از طارم هاشمی و دمسیاه است؛ این یعنی خانوادهها میتوانند بدون افت کیفیت غذایی و با خیالی آسوده از سلامت محصول، برنج باکیفیت شمال را در وعدههای روزانه خود مصرف کنند.
برای تالارهای پذیرایی، رستورانها و سازمانها، فجر گزینهای ایدهآل است؛ زیرا مقاومت دانه در برابر کشیده شدن با کفگیر در دیسهای حجیم بسیار بالاست.
تکنیک پخت فجر سوزنی در آشپزخانه
خیساندن عمیق با آب ولرم: به دلیل تراکم بالای نشاسته در فجر، حداقل ۲ تا ۳ ساعت خیساندن با نمک غلیظ الزامی است تا آب به عمق کریستالهای نشاسته نفوذ کند.
آبکش با جوش پرحرارت: شعله زیر دیگ را قوی نگه دارید. فجر به راحتی شفته نمیشود، بنابراین اجازه دهید دانهها خوب در آب بچرخند. زمانی که نوک دانه کاملاً نرم شد و دو طرف آن شفاف گشت، آبکش کنید.
دمآوری با کره: فجر به زمان دمکشیدن نسبتاً بیشتری (حدود ۴۵ تا ۵۰ دقیقه) نیاز دارد. کشیدن کره یا روغن داغ در میانه دمآوری، لطافت بافتی آن را دوچندان میکند.
- خیساندن حداقل ۲ تا ۳ ساعته به همراه نمک غلیظ سنگ.
- جوشاندن با حرارت یکنواخت و تند بدون ترس از وا رفتن دانه.
- دم کشیدن ۴۵ دقیقهای برای نفوذ کامل گرما به مغز دانه.
دیدگاهها و پرسشهای همراهان
تجربه، پرسش یا نظر خود را درباره راهنمای «برنج فجر سوزنی؛ دستاورد اصلاح ژنتیک ایستگاه آمل، اقتصاد خانوار و پخت رستورانی دانه شمشیری» به اشتراک بگذارید.
ثبت نظر یا پرسش جدید
هنوز نظری برای این راهنما ثبت نشده است.
اولین نفری باشید که تجربه یا پرسش خود را درباره این موضوع با دیگران به اشتراک میگذارد.